EVET, REJİMİ DEĞİŞTİRMEK İSTİYOR

AKP’, sivil anayasası için meşruiyet sağmaya muhtaç olduğu “masa”yı yitirdi. Bu can suyunu yeniden sağabilmek için uğraşıp duruyor.

Yeni anayasacılar rejimi değiştirmekle suçlanıyor.

Buna karşılık Cemil Çiçek şöyle diyor: “Rejim dendiği zaman demokratik rejim ve cumhuriyet akla geliyor. Bir rejim değişikliği yok. Başkanlık ve parlamenter sistem tartışması, hükümet şekliyle ilgilidir.”

Oysa ‘demokratik rejim’ lafı tanımsız ve tarafına göre var-yok olabilen bir söz. Örneğin ABD’ye göre Baas Rejimi diktatörlük idi; Irak’ı işgal edip demokratik rejim çağını açtıklarını ilan edebildiler. ‘Cumhuriyet’ ise başka başka. Türkiye Cumhuriyeti, Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti de olur, İran İslam Cumhuriyeti de… Ya da aynı ülkede, örneğin Mısır’da olduğu gibi, Nasır’ın Birleşik Arap Cumhuriyeti de olur, biri Mübarek’in öbürü Mursi’nin rejiminde Mısır Arap Cumhuriyeti de.. Şimdilerde bizde bu temelde tartışma yok demek, gözü kulağı kapatıp var olanı yok saymaktan başka bir şey değil.

*

Rejim sözcüğünün kendisi de karışık anlamlı bir sözcük. Yönetme, düzen, bir devletin yönetiliş biçimi anlamlarında kullanılıyor. Türkçe değil. Fransızcadan okunuşu itibariyle aldığımız regime, 1789 Fransız Devrimi döneminde ortaya çıkmış. Fransızlar l’ancien regime diyerek, devrimden önceki “eski düzen”i kastetmişler. Bugün de rejim sözünü cumhuriyet rejimi diye kullanabileceğiniz gibi, çok partili rejim diye de kullanabilirsiniz. Demokratik rejim diyebileceğiniz gibi başkanlık rejiminden de söz edebilirsiniz. Kısacası, kavram haline getirilmeye çalışılmışsa da, sözcüğe kategorik bir netlik kazandırılamamış.

Cemil Çiçek’in rejim – hükümet şekli ayırımı, Fransız siyaset bilimcilerinden bazılarının yararlı gördüğü eski bir sınıflandırma. 1950’lerde öne geçen Amerikan siyaset bilimcileri, rejim kavramının yerine ‘sistem’ kavramını koydular. Kimileri ‘rejim’i hükümet sistemleri anlamında kullanmayı sürdürürken, çoğu ‘sistem teorisi’ne kapılıp rejim kavramını tümden terk ettiler. Hatta rejim sözcüğüne, batı zihniyetince hoşlanılmayan yönetimleri işaret etmek üzere negatif bir anlam bile yüklendi: Saddam Rejimi, Kaddafi Rejimi, Pol Pot Rejimi, vb…

*

Rejim – hükümet şekli ayırımı, Cemil Çiçek’i ikna edici kılmaya yetmiyor. 2350 yıl önce Aristo’nun, 250 yıl önce Montesquieu’nün yaptığı yönetim düzenleri sınıflandırmasına ‘rejim’ deyip, çağımızın “hükümet” kavramını bunlara teknik parça diye eklemek işe yaramıyor. Bu ayırım, iç bağlantıları kurulmamış yapısıyla belki öğrencilerin derslerini daha kolay anlamalarını sağlar; ama bir ülkenin yönetimine yön verme yeteneği taşımaz.

Çünkü, hükümet şeklini değiştirmek, yalnızca hükümeti, yani bakanlar kurulunu yeniden yapılandırmak değil, egemenliği kullanma biçimini değiştirmek demektir. Yani yasa yapan TBMM yapısını, seçim ve temsil düzenini, başbakanlık - bakanlık rejimini ve il idaresi yerine özerk bölgeler sistemini dayatarak tüm mülki düzeni, elbette bunlara koşut olarak yargı -adliye örgütlenmesini de değiştirmek demektir.

Ve aynı eller, doğrudan egemenliğin sahibine de uzanmıştır. Hükümet sistemini değiştirmek laflarının ardında, egemenlik hakkına sahip olan Türk Milleti’nin anayasal statüsünü ortadan kaldırmak hedefi vardır. Egemenlik hakkı, Anayasa’dan Türk vatandaşlığı kaldırılarak ve egemenliğin adsız bir ‘millete ait’ olduğu söylenerek, etnik-mezhebi topluluklara bölünmüş türden bir ‘ihvani ümmet’e devredilmek isteniyor. Bu formül, Cumhuriyet’in hem ulusal/milli ve hem de laik olma niteliklerinin ortadan kaldırılmasından başka bir anlamına gelmiyor.

Evet, saptama doğru ve yerli yerindedir: AKP, rejimi değiştirmek istiyor. Hem de yalnızca egemenliği kullanma biçimi bakımından değil, aynı zamanda egemenliğin sahibini değiştirmek bakımından…

Yeni Anayasaya Geçit Yok!

(BAG, Aydınlık Gazetesi, 13 Mart 2016)

“SOL” ile “SAĞ” AYNI ÇUKURDA

Türk siyasetinde ilginç davranışlar türedi.

Ülkenin ilk sıradaki dört partisi, birbirlerinin ne dediklerini ve ne istediklerini bilmezden gelme oyunu sergiliyorlar.

*

AKP, PKK’nın bir siyasi parti olup olmadığına aldırmadan “konuşalım, bakalım ne istiyorlarmış, öğrenelim” diyerek gizli – açık pazarlık masaları kurdu. CHP bu pazarlıkları ”ne yapıyorlar bilmiyoruz ki, açık çek verelim de neymiş öğrenelim” diyerek destekledi. Bu öğrenme merakı çözüm süreci politikasının adıydı; bu arada PKK ülkemizi mayınladı.

AKP, memleketin yönetimi konusunda CHP’yle “neye ne diyorlar, öğrenmeye çalışıyoruz” diyerek 32 gün süren istikşafi görüşmeler yaptı. Bu öğrenme, yoklama, keşfetme görüşmeleri, ülkeyi AKP lehine erken seçime sürükleme amacının aleti oldu.

Bugünlerde de MHP “yeni anayasa diyorlar ama ne yapmak istedikleri fulu, bilmiyoruz; komisyonda oturalım ki ne istiyorlarmış bir bakalım da görelim” diyor. Herkesin bildiği şeyleri öğrenme komedisinin, bu kez hangi politikanın aleti olacağı belli değil mi? Karşı-devrim anayasasına cansuyu verip meşruiyet katma harekatı, olsa olsa yeni anayasa politikasının aleti olur.

*

Oysa "fulu" olan birşey yok. Yeni anayasacı güruhun ne yapmak istediği ortada.

AKP’nin tepesindekiler ihvancı ümmet siyaseti güdüyorlar. Onların “millet” dedikleri şey ulus/millet değil, ümmet. Ümmeti milletlerinin adı yok. Onlara göre Türklük kavmiyetçilik (klancılık). Davutoğlu’nun dediğine göre parçalayıcı ve bölen ulusçuluğun maddesi. Açıkça ve pekçok kez söylediler.

İstedikleri ümmeti rejim, ancak ve ancak, Türk Milleti’nin egemenlik hakkı ortadan kaldırılırsa kurulabilir. Dolayısıyla yeni anayasa ile bir taşla iki kuşu vurmak peşindeler: Türk Milleti’nin egemenlik hakkı yok edilerek hem ulusal/milli devlet hem de laik devlet yıkılacaktır.

Şimdilerde ulusal/milli devlet üzerine söz söylemekten kaçınıp "laiklik bildirileri" çevresinde toplananlar, ihvancı ümmetçiliğin bu doğasını ıskalamış durumdalar.

Aynı sakatlanma, Türk Milleti’nin savunmasını yapıp “dini hassasiyetler”den dem vurarak ihvancı ümmetçilik karşısında söz söyleyemeyenler için de geçerli.

*

HDP ve ardındaki PKK-PYD, vb.. çevreler, yeni anayasacılıkla bölünme ve ayrılma siyaseti güdüyorlar. Onların istedikleri şey de Türk Milleti’nin egemenliğinin ortadan kaldırılması. Böylece davasını güttükleri etnik topluluklara siyasal statü alabileceklerini, anadillere resmi dil statüsü verdirebileceklerini düşünüyorlar.

Laiklik mi? Onların önceliği değil. Çünkü her ne kadar “her istediğimiz Türkiye’nin tümü için” diyorlarsa da bu gerçek değil. Hedeflerinde hem toplumun hem ülkenin bölünmesi var. Yani egemenlik hakkının Türk Milletinden alınıp etnisiteler arasında bölünmesi ve toprak üzerindeki egemenliğin de özerklik – federasyon yoluyla bölünmesi. Ülkede ve millette bölünme, onlarınm ayrılma amaçlarına hizmet ediyor. Bu arada ihvani ümmetçilik zafere kavuşmuş kavuşmamış, onlar için önemli değil. Biz soldayız deyip bu kesimle laiklik cephesi kurmaya gayret edenlerin uğradıkları hayal kırıklığı da herşeyi gösteriyor. Onlar, laik toplum hedefini ayrılıkçılık hedefine çoktan rehin verdiler.

*

Yeni anayasacı güruhun üçüncü parçası, kökü dışarıda olan kesim. Bunların bazıları neo-ortadoğuda yeni petrol egemenliği düzeni peşindeyse, bazıları da bin yıllık neo-haçlı zaferleri özleminde. Güdüsü iktisadi ya da ideolojik ve dinsel, fark yok. Tüm kanatlar hep birlikte zaferlerinin Türk Milletinin egemenlik hukukunu ortadan kaldırmakla mümkün olduğu fikrinde.

*

Türk Milletinin egemenlik hukukunu savunmaya “milliyetçilik, şovenizm” diye bakıp laiklikten dem vuranlarla, bu hukuku savunduğunu söyleyip laikliği “dini hassasiyetler”den söz edip ezenler aynı tarihsel hata çukurundalar. Dur bakalım dinleyelim bir öğrenelim tavrı ise, Aziz Nesin’in “du bakali ne olacak” öyküsünden ibaret acıklı bir durum…

Yeni Anayasaya Geçit Yok!

(BAG, Aydınlık Gazetesi, 9 Mart 2016)

EGEMENLİK HAKKINIZDAN VAZGEÇECEK MİSİNİZ?

Yeni Anayasacılar, sil baştan anayasa yazarak ne yapmaya çalışıyorlar?

Yeni-chp yöneticilerinin söyledikleri “başkanlık rejimi getirmek istiyorlar” sözünde yoğunlaşıyor. Buna bir de “kurucu felsefeyi gösteren ilk dört maddeyi kaldırmak istiyorlar” görüşünü ekliyorlar. MHP yöneticileri de aynı şeyleri söylüyorlar. Bunlara üçüncü olarak “vatandaşlık hukukunu değiştirmek istiyorlar” saptamasını eklediklerini duyuyoruz.

Yeni chp yöneticileri, anlaşılan CHP’nin kükreyen kökleri karşısında daha fazla direnemediler. Her ne kadar “biz masadan kalkmadık, komisyon başkanı dağıttı işi” deseler de, sonuçta tarihimizin en büyük ihanetine ortak olmalarına neden olacak süreç kesildi. MHP yöneticileri ise, anlaşılan işi parlamento içinde tutalım diye düşündüler; büyük saldırıya karşı büyük göğüs germe zamanını ne kadar erteleyebilirsek o kadar iyi olacak diye düşündüler. Herhalde kendi kurumlarının içinde bulunduğu zor hal nedeniyle böyle davrandılar; Türkiye’yi ertelemeyi yeğlediler.

Bundan böyle durumları ve tavırları kendilerini ilgilendirir. Türkiye’yi ilgilendiren ise, bu akıl dışı sürecin, zaten göstermelik olan meşruiyet damarının, ne mutlu ki, kesilmiş olması. Yeni Anayasacılık bundan böyle artık basit bir partizanlıktır.

Şimdi, göstermelik meşruiyet oyunları ortadan kalkmışken yapmamız gereken önemli bir iş var. Yeni anayasacılık, gerçekte ne yapmaya çalışıyor? Bu sorunun yanıtını tüm çıplaklığıyla görmek ve göstermek…

*

Yeni anayasacılık, egemenlik hakkımızı ortadan kaldırmaya çalışıyor.

İstiklal harbimizin nedeni, Türkiye’de egemenlik hakkının Türk Milleti’ne ait olmasıydı. Bu iddianın o zamanki adı müdafaa-i hukuku milliye idi; ulusal varlığımızı/haklarımızı savunma… İddia durup dururken ortaya çıkmamıştı; işgal edilmiştik; işbirlikçiler buralardan kilometrelerce uzaktaki devletlerle birlikte masa başında haritalar çizip tarihsel varlığımızı ve haklarımızı çöpe atmışlardı. Direniş ve savaş, zafere ulaştı. Türkiye Cumhuriyeti, bireylerini kulluktan kurtarırken toplumunu da ülkesinde hakim/egemen, başka ülkeler karşısında da bağımsız olma statüsüne kavuşturmuştu.

Bireylerin özgürlüğüyle eşitliği Türk vatandaşlığı statüsüyle mümkün oldu.

Toplumun egemenlik hakkı, Türk Milleti statüsüyle ilan edildi.

Yeni anayasacılık, bu iki statüyü ortadan kaldırma girişimidir.

*

Uğruna istiklal harbi – ulusal kurtuluş savaşı verilmiş bu iki statü, şimdi farklı amaçlar güden kesimlerin işbirliğiyle ortadan kaldırılmak isteniyor. Parlamentoda Cumhuriyeti savunacaklarını umduğumuz partiler, işte bu gerçeği haykırmaktan uzak duruyorlar.

Bu konu, parlamentonun iç tüzük kurallarına ve parlamenter dengelere göre halli düşünülebilecek konulardan mıdır?

Böyle bir konuya itiraz etmelerini beklediklerimiz, neden bu kadar dolaylı ve yumuşak ifadelere gömülürler? Toplumun gündemine adeta çığlık çığlığa taşımaları gereken böyle bir konuyu dile getirmekte neden bu kadar isteksiz davranırlar?

Elbette anlayacağız. Ama anlamayı beklemeyeceğiz. Çünkü onların bu efendi suskunlukları, çoğu kişinin bu inanılmaz durumu kavramasını bırakın, duymalarını bile önlüyor. Sorumlulukları çok büyük, sürekli anımsatacağız.

*

Bugün İstanbul Kadıköy’de kadınlar saat 14.00’de yürüyüşe geçiyorlar. Cumhuriyet Kadınları Derneği’nin öncülüğünde eşitlik, adalet, yaşam hakları için, Özgecanlar ve Canseller için yürüyorlar. Onların haykırışı, aynı zamanda ülkemizde egemenliğimiz için yükselen yurttaşlık ve egemenlik direnişimizin sesi olsun.

Yeni Anayasaya Geçit Yok!

(BAG, Aydınlık, 6 Mart 2016)

HUKUK DEVLETİ İHLALLİ ARAYIŞLAR

Yeni Anayasacılar, can suyu olan “masa”nın dağılmasıyla birlikte “biz de kendi taslağımızı getiririz” demeye başladılar.

Elbette kendi taslaklarını getirebilirler.

Anayasa buna olanak veriyor. Anayasaya göre 550 milletvekilinin 110’u bir araya gelip TBMM’ne bir anayasa değişikliği önerebilirler.

Ama mesele önermekte değil, önerinin kabul edilmesini sağlamakta.

*

Bunun için iki yol var.

Önerilerini kabul edecek en az 367 vekilleri varsa, sorun yok; önerileri görüşülür ve kabul görür. Bu sayıda vekilleri yoksa, ama en az 330 vekilleri varsa, yine önerileri görüşülür ve referandum yolu açılır. Referandumda geçerli oyların yüzde 51’inden destek alırlarsa, önerileri anayasa değişikliği haline gelir.

Şimdiki meclis aritmetiği bu iki yol için yetersiz. AKP’nin 317 vekili var. “Mebus borsası” açabilir; oy transfer edebilir ve 330 ya da 367’yi bulmak için çalışabilir. Elbette zorlu ve siyasal sonuçları da çok ve çeşitli bir yol.

*

Şimdiki TBMM aritmetiği yetersizse, erken seçim başka bir formül. 2014’te yerel seçim ve başkanlık seçimi; 2015’te iki genel seçim; 2016’da bir seçim yüklemesi daha. Mantığı, matematiği ve maliyeti kendi başına ayrı bir hesap gerektiren siyasal yol. Güçlükleri açık, ama elbette meşru bir yol. Aklı kesip gücü yeten aktörler elbette bu yola girebilirler. Nitekim Eylül – Ekim 2016 dolaylarında bir erken seçim olabilir yönünde ‘değerlendirmeler’ ayyuka çıkmış durumda.

*

“Kendi taslağımızı getiririz” diyenlerin zorladıkları anlaşılan bir kapı daha var ki, işte o tam bir akıl tutulması işareti.

Son günlerde kimi gazeteciler çeşitli kesimlere “AKP’nin yasa çıkarmak için yeterli sayısı var. Bir yasa çıkarır, referandum yapma yetkisini YSK’ya verir, kendi anayasası için referanduma gider. Ne dersiniz?” türünden bir soru soruyor.

Anayasa, hukuk devleti, yönetim sorumluluğu kavramlarını bilenler, soruyu sorana “bu kişi ne dediğinin farkında mı” der gibi bakıyorlar. Haklılar, çünkü ‘gazeteci’, iktidarın anayasayı ihlal edip askıya almasına ne dersiniz diye soruyor.

Anayasa değişikliklerinde referandum dahil tüm kuralların neler olduğu anayasada belirlenmiş durumda. Dolayısıyla bu kuralları değiştirmek de anayasa değişikliği gerektirir; “herhangi bir yasa ile” yapılamaz. Yapmaya kalkışan olursa, yalnızca anayasa ihlal edilmiş olmaz; ilkelerinden biri yasaların anayasalara uygunluğunun sağlanması olan hukuk devleti ilkesi ortadan kaldırılmış olur. Bunun adı da olsa olsa “kaos” ya da “darbe” olur.

*

Arayışın adı, ulusal ve laik devletin reddini, hukuk devleti ilkesini ortadan kaldırarak yeni anayasaya bağlamak…

“90 yıllık parantez”, “90 yıllık reklam arası”, “90 yıllık enkaz” küfürbazları, hedeflerindeki şeyin 12 Eylül anayasası falan değil, doğrudan doğruya Cumhuriyet rejimi olduğunu zaten yeterince basit bir dille açık ettiler.

Şimdi bu hedefe anayasayı askıya alarak, hukuk devletini ortadan kaldırarak yürümeye cesaretleri olup olmadığını test ediyorlar. Ve elbette bir de, karşılarında yer alanların akıl ve direnç güçlerini…

Ölçü almaların ve tartmaların son dönemi… Madem ölçü alınacak, hem çatılı hem çatısız parlamentonun hazırlıklarını buna göre yapması gerek.

(BAG, Aydınlık Gazetesi, 2 Mart 2016)

 

“KENDİ TASLAĞIMI ANAYASA YAPARIM” NE DEMEK?

AKP, çok istediği “yeni anayasa”yı yapabilmek için meşruiyete muhtaç. Meclisteki komisyon, meşruiyet ilacıydı. Dağıldı.

Şimdi AKP “kendi taslağımızı getiririz” gibi bir söz sarf ediyor.

Bu ne demek?

Olsa olsa şu demek: “Biz AKP, tek başımıza, kendi taslağımızı alır ve anayasa haline getiririz.”

*

Nasıl?

Anayasa ile ilgili bir değişiklik yapmak için kullanılabilecek yollar, Anayasa’nın 175. Maddesinde düzenlenmiş durumda.

1. Bir anayasa değişikliği taslağını, tüm vekillerin (550 kişi) beşte biri (110 kişi), TBMM’ye teklif edebilir. Demek ki AKP kendi taslağını TBMM’ye getirebilir, önerebilir. Ama elbette mesele “önermek” değil, önerinin kabul edilmesini, ‘anayasa hükmü haline getirilmesini’ sağlamaktır.

2. Bu durumda meclis, öneriyi iki kez görüşmeye alır.

• a) Önerinin sonuca bağlanması için mümkün iki yoldan birine göre, öneriye 367 vekil “olur” derse, halkoylamasına gerek kalmadan, değişiklik gerçekleşmiş olur. AKP’nin 317 vekili olduğuna göre, demek ki, “kendi taslağımızı getiririz” lafının herhangi bir anlamı yok. İşbirliği yapmak zorunda. AKP – MHP işbirliği yapsa, (317+42=359) yeterli sayıyı bulunamaz. AKP - HDP ortaklık yaparsa, ikisinin oyu bu sayıya ulaştığı için (317+59=376) sonuca varabilirler. AKP – CHP işbirliği de işe yarar.

• b) Diğer yola göre, öneriye en az 330 vekil “olur” derse, bu durumda halkoylamasına gidilerek, halkoylamasında da geçerli oyların çoğunun, %51’inin oyu alınmalıdır. AKP’nin vekil sayısı 317 olduğuna göre, bu parti gizli oylamada hiç fire vermeyecek olsa bile, tek başına yeterli sayıya sahip değil. Demek ki “kendi taslağımızı getiririz” lafının bu yol bakımından da anlamı yok. 330’u bulmadan çıkış olmadığına göre, yapabilirse, başka partilerden vekil/oy transfer edebilir; eksik sayıyı tamamlayabilirler. 

• c) “Mebus borsası” gibi zorlamaların halkoylamasında “geçerli oy”ların e az %51’ini almak şartı bakımından ne tür etkiler yaratacağı pek belirsizdir. 

AKP’nin “kendi anayasamızı getiririz” sözü, çok net olan bu hukuk çerçevesine göre, içi boş bir laftır.

Bu anayasal kuralları yasa çıkararak değiştirmek mümkün değildir. Yukarıdaki çerçeve Anayasa’nın 175. Maddesindedir; değiştirilmesi ancak buradaki kurallarla olabilir. Son günlerde gazetecilerin çeşitli siyasetçilere yönelttiği “bir yasayla referandum yapma yetkisini YSK’ya vermek gibi” yollar, anayasanın ihlalinden başka bir anlam ifade etmez.

*

“Kendi taslağımı getiririm” sözü, bu işi anayasal - hukuksal kuralları ihlal ederek yaparım anlamına gelebilir mi? Yani mevcut anayasayı ihlal ederek, askıya alarak, ortadan kaldırarak yapmak… 

Böyle bir şey herhalde kimsenin aklından geçmez; günümüz dünyasında bu tür adımlara “hukuksuzluk ya da darbe” denir, gayrımeşru bir iş olarak sonuçsuz macera olur. Eğer AKP bu yola başvurmayı hesaplıyorsa, Türkiye’de herşeyin rengi değişir.

*

“Kendi taslağımı getiririm” sözü, bu işi anayasal – hukuksal gereklilikleri karşılayacak sayılara dayanan bir parlamentoya kavuşmak için “erken seçime gitmek” anlamına gelebilir. 2014’te yerel seçim ve başkanlık seçimi; 2015’te iki genel seçim; 2016’da bir seçim daha yüklemesi… Aklı kesip gücü yeten aktörler elbette bu yola girebilirler. Mantığı ve matematiği kendi başına ayrı bir hesap gerektiren siyasal yol…

*

Yeni Anayasaya karşı mücadelenin ulusal egemenlik ve üniter devlet mücadelesi olduğunu söylüyorduk. Son günlerde bu mücadelenin aynı zamanda “hukuk devleti için mücadele”ye dönüşebileceğini belirtmeliyiz.

 

(BAG, Egeekspress, 1 Mart 2016)