Millet Milliyet Cehalet

MUZAFFER İLHAN ERDOST, 22 Mayıs 2013, Cumhuriyet Gazetesi

https://www.cumhuriyet.com.tr/haber/millet-milliyet-cehalet-423182

 “Geçen on yıl içinde, ABD emperyalizminin “büyük sopası” altında, Türkiye, değil komşularına, arkadaşlarına, kardeşlerine, kendine de düşmanlaştırıldı; ulus ve ulusallık paspas yapılmaya çalışıldı.”

Prof. Dr. Birgül Ayman Güler’in, “Türk ulusu ile Kürt milliyeti eşit değildir” sözünün tartışma konusu yapıldığı bugün de belleklerde olmalı. Prof. Güler, bir kısım medyada ırkçılıkla karalanmak istenmiş, Başbakan Erdoğan, Güler’in, “ulus ile millet kavramını birbirine karıştırdığını”, “ülkemizdeki Türk için millet, Kürt için ulus” dediğini, “millet”in Arapça, “ulus”un öztürkçe olduğunu söyleyerek, üniversite kürsüsünden, bilim adamlarını, “imam” olarak irşad eylemişti.

Oysa Prof. Dr. Güler, “Türk milleti” ile “Kürt ulusu” karşılaştırması yapmamış, “Türk ulusu ile Kürt milliyeti eşit değildir” demiş, bir başka deyişle, “ulus” ile “milliyet”in nicel ve nitel olarak eşit olmadığını söylemişti. Erdoğan’ın söylemiyle “ülkemizdeki Türk için millet, Kürt için ulus” denmemiş, böyle cahillikler yapılmamıştı.
Ne demek “ülkemizdeki Türk milleti” ve ne demekti “ülkemizdeki Kürt ulusu”? Türkiye Cumhuriyeti, Türk milletinden ve Kürt ulusundan oluşuyorsa, bu, nasıl bir ulus ve bu nasıl bir milletti!
İkincisi, Prof. Güler’in söyleminden ırkçılık türetilebilir miydi ve bu, Nazi ırkçılığıyla özdeşleştirilir, Güler Ayman, faşist olarak nitelendirilebilir miydi? Fahri doktora unvanını aldığı kürsüden, Erdoğan, “kendisini güçlü olarak görenin ırkını yüceltmesi ne kadar tehlikeliyse, kendisini mağdur olarak görenin de ırkını yüceltmesinin, ırkını bir ayrımcılık unsuru olarak kullanmasının o kadar tehlikeli olduğunu” söylemiş, “Türk ulusu ile Kürt milliyeti eşit değildir” sözünden, Türk ırkının yüceltilmesi sonucunu çıkarmış, yeni “Babıâli esnafı”, bu yorumun üzerine, Hitler’in “üstün ırk” tabelasını çakmıştı.
Zavallı ülkem! Başbakanı, “millet” ile “milliyet”i aynı şey sayıyor. Kendi sözleriyle söyleyelim “içerikten haberi yok”. “Millet”in Arapça kökenli olduğunu biliyor ama, “milliyet”in “millet” olmadığını bilmiyor. Hatta “milliyet”in ayırdında bile değil. Üstelik, ulusu ırk ile özdeşliyor.

Türk ulusu, ulus olarak kendi bünyesindeki etnik topluluklardan doğası gereği nicel olarak büyüktür. Ulus, nitel olarak tarihin derinliğinden gelen ve ırksal özellik, dil, inanç bakımından farklılaşan milliyetten, tarihsel bir kategori olması açısından farklıdır.

Bir ulus birimi olarak Türk ulusunun bünyesinde, Kürt etnik topluluğu, ulustan (Türk ulusundan) sayıca, yani nicel olarak küçüktür söyleminden, Kürtleri, “mağdur” bir ırk olarak ve sayıca çok olması açısından, Türkleri ırk olarak yüceltmek anlamı çıkarılabilir mi? Ulus, bir ırk topluluğu mudur? Irkların birliğinden mi oluşur? Ulus, birbirinden farklı uluslardan mı oluşur? Yoksa Türk milliyeti ile Kürt milliyetinden mi oluşur, yani milliyetlerin ortak birliği midir?
Ulus’un tarihsel bir kategori olduğu bilinir. Stalin, Marksizm ve Ulusal Sorun’da, ulus’un, toplumların gelişmesinin belirli dönemlerinde, özellikle kapitalizmin şafak vaktinde oluşmaya başladığını belirtir ve “Ulus, tarihsel olarak oluşmuş, kararlı bir dil, toprak, iktisadi yaşam ve kendini kültür ortaklığında dile getiren ruhsal biçimlenme birliği” olarak tanımlar.

Ulusun oluşum süreci

Ben, Ulus, Uluslaşma, Demokratikleşme’de, ülkemize uyarlayarak, ulusun oluşum sürecini ve niteliğini açımlamaya çalışmıştım:
“Ulus, bireylerin, belirli sınırlar içersinde, boy gibi, kabile ve aşiret gibi birliğe kan bağıyla bağlı olmaktan; köleci ve feodal birliğe bedensel bağlılıktan (bağımlılıktan), tarikat, mezhep, din gibi bir birliğe inançsal bağlarla bağımlı bulunmaktan, toplumsal ölçekte kurtulmalarının, yani özgür bireyler haline gelmelerinin maddi temelini oluşturan ekonomik bütünleşme üzerinde, siyasal olarak örgütlendiği birliktir.”
Kısacası ulus, boy, soy, kabile ya da aşiretlerin, feodal ve yarı-feodal birimlerin, tarikat, cemaat, mezhep ve dinlerin birliği değil, geleneksel bağlardan ve bağımlılıklardan kurtulmuş özgür bireylerden oluşan, ekonomik temel üzerinde, siyasal örgütlenme biçimidir. Ulus, eşit ve özgür yurttaşların birliğidir. Toplumların gelişme düzeyine, tarihsel ve toplumsal konumuna göre farklı biçimler alır, insanlığın gelişme sürecinde temel öğeler kalmakla birlikte, sürekli değişir. Bu değişme, ileriye doğrudur.

Rahatsızlık neden?

Ulusun oluşmasında, tarihsel süreç açısından bir ya da birkaç kavim öncü rol oynayabilir. Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasında, bin yıla yaklaşan süreçte devlet kurmuş, imparatorluk olarak etnik bakımdan olduğu kadar, din ve mezhep bakımından birbirlerinden farklı, hatta birbirlerine hasım toplulukları bir arada yönetmiş bir imparatorluğun bünyesinde oluşan ve gelişen kadrolarının, işgal edilmiş öz yurdunu kurtaran Türklerin, Türkiye Cumhuriyeti’ni kurmuş olmaları ve onların bu devlete “Türk Devleti” adını vermiş olmaları, kimi, niçin rahatsız ediyor! Kuşkusuz, Türkiye Cumhuriyeti, yalnız Türk kavminden gelenlerin değil, bazı araştırmacıların ellinin üstüne çıkardığı birbirinden farklı kavimlerin birliğinden oluşur. Ama soy, kavim, etnik topluluk, aşiret, kabile, beylik olarak değil, toprak sahibine, aşiretine, tarikatına bağlı ve bağımlı olsa da varsayımsal olarak, yani yasa açısından özgür ve bu anlamda eşit yurttaşlar olarak ulus birliğini oluştururlar.
Etnik adlandırma, çok dikkat edilsin, Türk etnisitesinin Türkiye Cumhuriyeti sınırları içersinde kalacak olan öteki etnik toplulukları ya da bireyleri baskılama anlamında değil, bütün üyelerinin eşitlendiği, etnik adlarını koruyarak, ama bir etnik topluluğun değil ulusun üyesi Türk olarak adlandırılırlar. Kimliklerinde, etnik kimlikleri değil, ulusun üyesi kimliğini taşırlar.
Cumhuriyetin kuruluşundan günümüze, örnek alınan Batı Avrupa’da, uluslar, ulusu kuran öncü kavmin adıyla adlandırıldılar. Fransız, İngiliz, Alman, İtalyan ulusu gibi. Ama hiçbiri saf ve tek bir ırktan, etnisiteden oluşmuyordu. Birinci Dünya Savaşı’ndan yenik çıkan, emperyalist paylaşımdan pay almak şöyle dursun bu emperyalist devletler tarafından paylaştırılan Almanya, Nazi Almanyası olarak, üstün ırk kuramını, faşizmin ve faşist yayılmacılığın kaidesine oturttuğu zaman, Türkiye’de, aynı anlamda, ırk üstünlüğünü esas alan eğilimler kitleselleşmeye başlamıştı. Türk Ocakları, Mussolini’yi kılavuz olarak bayraklaştırmak istedi. Kemal Atatürk, kurduğu Türk Ocakları’nı kapattı, ulus kültürünün kadrolarını, köyde, kasabada, kentte oluşturacak Halkevleri’ni kurdu.

Atatürk’ün sözleri

Irk ayrımcılığı söz konusu olduğunda, özellikle üstün ırk kuramına dayalı olarak Hitler ve Mussolini’nin Kuzey Afrika’daki vahşetlerini gördüğü zaman, “Bu hayvanların dünyasında yaşamış olmaktan utanç duyuyorum!” diyen Kemal Atatürk, Diyarbakır’da yayımlanan Diyarbekir gazetesinin sahibine Dolmabahçe Sarayı’nda verdiği demeçte, “Diyarbekirli, Vanlı, Erzurumlu, Trabzonlu, İstanbullu, Trakyalı ve Makedonyalı hep bir ırkın evletleri, hep aynı cevherin damarlarıdır.” (Cumhuriyet, 5.10.1932) söylemiyle, yalnızca ırkçılığı değil, ırk ayrımcılığını da yadsımıştı. Irkları coğrafya ile adlandırarak, hepsini, aynı ırkın, aynı cevherin parçaları olarak nitelemiş, yalnızca ırkçılığı değil, “üstün ırk” kuramını da tarihin hurdalığına atmıştı.

Ulusa gelince, ulusun üyelerini, Türkiye Cumhuriyeti’ne yurttaşlık bağıyla bağlı olanları Türk olarak nitelerken, etnik kökeni Türk olanlar Türktür demedi. Çünkü ulus, etnik toplulukların etnik özelliklerinin birliği değil, özgür bireylerin yurttaşlık bağıyla bağlı olduğu ulusun üyeleridir. Ulus, ne tek bir etnik topluluğun ulus adını almasıdır, ne de etnik toplulukların koalisyonudur. Ulus, etnik özelliklerin silindiği, yeni, siyasal, toplumsal ve ekonomik açıdan modern bir birimdir.

1990’da, İnsan Hakları Derneği Ankara Şube Başkanı olduğum dönemde yazdığım Ulus, Uluslaşma, Demokratikleşme(1) de, ulusun ileriye ve geriye doğru birbirine karşıt iki yönelimine değinmiş, şunları yazmıştım:
Bugün, “ulus” birliği (birimi) içinde etnik gibi, dil, din, mezhep gibi farklılıkları, geriye doğru derinleştirerek karşıtlığa ve dolayısıyla düşmanlığa dönüştürmek de, bu farklılıkları geçmişten gelen özellikler ve zenginlikler olarak algılayarak insanlığın gelişmesinin dinemiğine dönüştürmek de olanaklı.

Geçen on yıl içinde, ABD emperyalizminin “büyük sopası” altında, Türkiye, değil komşularına, arkadaşlarına, kardeşlerine, kendine de düşmanlaştırıldı; ulus ve ulusallık paspas yapılmaya çalışıldı.

Emperyalist kuşatmaya ve köleleştirmeye karşı, ulus olarak varlığını ve bağımsızlığını korumanın büyük duvarı “ulusal”lığı paspas yapmaya kalkışanlar, ABD’nin “büyük sopası” sırtlarında, ulusu paspas yapanlar, ulusu ulus olarak çiğnemeye yeltenenler, unutulmasın, ulusun paspası olmaya er ya da geç yargılıdırlar.

Muzaffer İlhan ERDOST
TİHAK / Türkiye İnsan Hakları Kurumu Başkanı
Cumhuriyet 22.05.2013

ETNİKÇİLER

Bizde bölge yönetimi heveslileri hiç eksik olmadı. Önceki yazımda bunları yazdım. Bölgeciler, peşinde oldukları şemayı kurabilseler, ortaya çıkacak olan şey eyaletlere ayrılmış, yani “ülkesi bakımından bölünmüş” federal bir Türkiye’dir.

Bölgecilerle at başı iş gören etnikçiler de hiç eksik olmadı. Etnikçilerin şeması, bölgecilerle paslaşarak kurulur. Ama onlar başka bir boyutu işleyip dururlar. Gözlerini toprak üstünde bölme operasyonlarından, insanlar arasında bölünmeye yani “milleti bakımından bölünmüş” bir Türkiye yaratmaya çevirmişlerdir.

Bölgecilerin federal şemaları yediden yetmiş yediye herkesçe gözde canlandırılır da, etnikçilerin şemaları bir türlü gözde canlanmaz. Zaten onlar da nihai hal anlaşılmasın diye ellerinden geleni yaparlar.

*

Siyasi egemenin Türk Milleti ve ulusal-resmî dilin Türkçe olması, onlar için tek renkliliktir, öbür renklerin inkârıdır, ırkçılıktır, faşistliktir, vb. vb. İşin bu yönü yeterince açık biçimde biliyor.

Önerileri de vardır.

Türk Milleti değil Türkiye Milleti dense, iyi yönetim gelir. Türkçe tahtından edilse, anadillerde eğitim gelse, yani etnik dillere anayasada resmî statü verilse, kötü yönetim biter. Anayasa’da devlete vatandaşlık bağıyla bağlı olan herkese Türk vatandaşı değil de, TC vatandaşı – Türkiye vatandaşı dense ya da Türk lafı silinip sıfatsız niteliksiz sadece “vatandaş” dense özgürlük ve barış devri açılır. Yeter ki ülkemizde milleti bakımından Türk’lük sıfatını terk edelim.

*

PKK/HDP tarafı buna ‘demokratik millet tanımı getirmek’ der.

Parlamentodaki siyasi partilerin topu - AKP’si, CHP’si, İYİP’i, Saadet’i resmi belgelerine, aynı anlama gelen, anlamı etnikçilerin öneriler manzumesinden ibaret olan ‘anayasal eşit vatandaşlık’ formülünü yerleştirir.

Okullardan Andımız’ın kaldırılması, bu sessiz oydaşmanın en baş nişanesi olmuştur. Eşit [yani etnik] vatandaşlık/yurttaşlık oydaşmasının nişanesi… Türk Milleti’nin egemenlik yetkisini, Türk Milleti sıfatını ortadan kaldırarak yok etme oydaşmasının nişanesi!

*

Etnikçiler, önerilerinin nasıl bir şema yaratacağını hiçbir zaman açıkça söylemediler.

Ümmetçiler bu yolun kendi dini devlet yolunu açacağı hülyası içinde, liberaller küreselleşmeyle nihai kucaklaşmalarını gerçekleştirecekleri düşüyle, çeşitli nedenlerle Türklükle başı hoş olmayanlar da intikam hevesleriyle aynı yerde saf tuttular. Bunlar işin nihai şema her halükarda iyi olacaktı.

Etrafta böyle yapalım, ne olur ki! diyen empati şampiyonu kimseler bol miktarda mevcuttu. Hem eşit vatandaşlık/yurttaşlık idi madem bu, nesi kötü olabilirdi ki! Kendilerinin realist, rasyonel olduklarını iddia eden bu empatikler de, “peki, ortaya nasıl bir nihai yapı çıkacak?” diye sormayı nedense hiç akıl etmediler.

*

Bunlar, peşinde koştukları sistemin şu nihai görüntüsünü söylemediler, söylemeyecekler.

Hedef tahtalarında, Anayasa’da madde 3’te bağlanmış olan ülkesi ve milleti bakımından bölünmez bütünlük ilkesi var. Yani (1) Türkiye toprağı üzerinde üniterdir; bölgesel siyasi özerklik olmaz; federalizm olmaz -ülkesi bakımından bölünmez. Bölgeciler, olsun diyorlar. (2) Türkiye halkı tek ulustur; etnik siyasi özerklik olmaz; çok-milletlilik olmaz. -milleti bakımından bölünmez. Etnikçiler, Türk Milletini silelim, egemenliği etnikler arasında paylaştıralım diyorlar.

Bize düşen, böyle yaparsak ortaya nasıl bir ülke/toplum çıkar, gözümüzde canlandırmak. Bir tarafta üniter ve ulusal devlet, karşıda eyaletler ve çok-millet…

Andımız’a olanlar, bu tarihsel mücadelenin dışavurumundan ibaret.

[BAG, Aydınlık, 21 Ekim 2018]

EŞİT–ETNİK YURTTAŞLIK BELGELERİ

Eşit yurttaşlık PKK/HDP’nin siyasi programı. Bu programın en az on yılı bulan sinsi yayılışı, kimi akılları gafil avlamış görünüyor. Bazıları, “bu bizim anayasada var zaten!” diyor. Bunun, yurttaşların eşitliği ilkesi ile aynı şey olduğunu düşünüyor; yalnızca ifade farklı ona göre. Doğru, eşitlik Madde 10’da yazılı. Ama bu, Türk Milletinin bireyleri olarak yurttaşların eşitliği; etniklerin eşitliği değil.  

Bazıları da, kendi farkını ortaya koymak için “yurttaşlık başka vatandaşlık başka” diyerek olmayan incelikler üzerine akıl yoruyor. Lafı uzatmadan söylemeli ki, böyle bir fark yok. Yurt(taş) Türkçe, vatan(daş) Arapça köklü, elbette eş-anlamlı sözcükler. Siyasal olarak, bizim sağ-sol bölünmeli siyaset dünyamızda bunlara ayrı anlamlar yüklenmeye çalışıldı, bu doğru. Sol’cu yurtsever, sağ’cı vatansever olduğunu söylemeyi sevdi. Böylece sağcı kendini “vatan – millet” ekseninde yükseltirken, solcu “dünya-insanlık” ekseninde yaşadığını ima etti. Ne var ki, yurtsever – vatansever sözcükleri düşünce sistemleri kuran temel kavramlar değil, yalnızca mevcut tavır dairelerini gösteren simgeler olarak iş gördü. Şimdi de benzer durum var. HDP “eşit yurttaşlık” derken, çözümcü AKP ile yeni İYİ Parti “eşit vatandaşlık” diyor; özgürlükçü demokrat CHP ise ikisini birden söylemekte sakınca görmüyor.

*

PKK/HDP’nin Eşit [Etnik] Yurttaşlık Programı, 2015 yılında yapılan seçimlerde adeta bir salgın oldu. Sandık yarışının önde gelen partilerinin seçim bildirgelerinde boy gösterdi.

*

Çözümcü AKP. 1 Kasım 2015 –AKP Davutoğlu Beyannamesi: “Kapsayıcı ve evrensel değerlere dayalı bir vatandaşlık anlayışı içerisinde,…. Yeni Türkiye’de şiarımız; etnik kimliği, mezhebi ve inancı ne olursa olsun herkesi bağrına basan, onları eşit vatandaşlık ile evrensel ilke ve değerler temelinde demokratik bir ortak yaşam bilincine ulaştıran bir anlayışı, …. Yeni anayasa, milletimizin kültürel ve toplumsal çeşitliliğini tanıyan, herhangi bir etnik [yani Türk bir etnik kimlik, onu esas almayacağız diyor] veya dini kimliğe referans yapmayan bir vatandaşlık tanımını esas alacaktır.” Aynı seçimler için hazırlanan Demokratikleşme ve Siyasi Reformlar Seçim Broşürü’nde, “Yeni Anayasa ve Yargı Reformu” başlığı altında hedef çok açık belirtiliyor: “Eşit vatandaşlık ilkesini egemen kılacağız”.

*

Özgürlükçü demokrat CHP. Haziran 2015 seçim bildirgesi: “Devlet yönetiminde, dil, kültür, inanç ve yaşam tarzları arasında ayrım yapmaksızın Türkiye Cumhuriyeti yurttaşlığı ortak paydasını esas alacağız.” [Yani diyor ki, Anayasa’daki Türk Vatandaşlığı ortak paydasını sileceğiz.]  Kasım 2015 seçim bildirgesi’nin “Kürt Sorununun Çözümü İçin Tam Demokrasi ve Eşit Vatandaşlık” başlığı altında: “CHP, Kürt sorununu da eşit yurttaşlık ve tam demokrasi anlayışı içinde çözecektir. … “Eşit yurttaşlık anlayışını ekonomik, toplumsal ve kültürel alanlarda etkin kılarak, … “Eşit vatandaşlık ilkesinin gereği olarak, anadili Türkçe olmayan yurttaşlarımızın kamu hizmetlerinden eksiksiz olarak yararlanabilmesini sağlayacağız.” …. “12 Eylül darbe Anayasası’nın yerine .. eşit vatandaşlık temelli yeni bir anayasa yapacağız.”

*

Radikal demokrat HDP. Bu partinin Haziran 2015 Bildirgesi Eşit [Etnik] Yurttaşlık Programı’na uygun biçimde, özne olarak bireyden önce “halklar”ı seçmiştir. “Türkiye halklarını.. HDP saflarında buluşmaya” çağırmakta, “Türkiye halklarını tanıyan” yeni bir anayasa hedefli bildirgesinde “HDP'nin öngördüğü anayasa; eşit yurttaşlık temelinde.. bir anayasa olacak…” demektedir. Kasım 2015 seçim bildirgesinden de yalnızca iki cümleyle yetinelim: “Tarihten devralınmış etnik kimlik, kültür, dil ve inanç eksenli sorunları çözmek, eşit yurttaşlık temelinde … bir anayasayla … özyönetimle mümkündür.” “HDP, Demokratik Cumhuriyet’e geçişi sağlamak için farklılıkları eşit yurttaşlık temelinde tanıyan ve güvenceye alan demokratik bir anayasanın yapılmasına öncelik verecek. …. “

*

Yeni kurulan İYİ Parti de bu rüzgarın içindedir. Parti’nin programında “Güney Doğu Sorunu” başlığı altında "Partimiz Doğu Güneydoğu sorununa ilişkin öncelikle tüm ülkede eşit vatandaşlık zeminine oturan sağlam bir demokrasi ve özgürlük ortamını geliştirecektir” hedefi yazılı.

*

Yukarıdaki ifadeler, İYİ Parti hariç, partilerin resmi belgelerinde yazılı olan ifadelerin tümü değil, yalnızca birkaçı. Yoksa bir hayli vurgu var. Beklentimiz, gerçek adı Etnik Vatandaşlık Projesi olan bu siyasi programın bir an önce tarihin çöplüğüne atılmasından ibaret.  

[BAG, Aydınlık, 21 Şubat 2018]

EŞİT YURTTAŞLIK DENEN SİYASAL PROGRAM

Kendilerine özgürlükçü demokrat diyenlerin siyasal programı, “eşit yurttaşlık ve ortak vatan” diye özetlendi. Eşit yurttaşlık, çözümcü AKP ile özgürlükçü demokrasi devrimi yapıyoruz diyen yeni CHP’nin de resmi parti belgelerine girdi.

*

Ülkemizde bu siyasal program, 2000’li yıllarda örülmeye başlanmıştı.

HDP Kongresi, 2016

2003’te, PKK-Öcalan ‘demokratik konfederalizm’ başlıklı bir broşüründe, demokratik uluslardan söz ediyordu. Özgür vatandaşlar lafını kullanıyordu. Demokratik ulus, elbette siyasal-anayasal olarak tanımlanmış olan, çok-milliyetli bir toplumdu. Yazdıklarına göre Cumhuriyetin ulus tanımı, yani Türk Milleti tanımı, anti-demokratik idi. Demokratik ulus tanımına geçmekten dem vuruyordu. O yazıda dünyada da ülkesinde pek kimsenin değer biçmediği Bookchin adlı bir Amerikalıya göndermeler yapıyor, taraftarlarına “siz derinleştirin şunu” görevi vererek muğlak sözlerini politikaya dönüştürmeye çalışıyordu. O muğlak sözler politikaya dönüştü. Hatta iki slogan haline dahi geldi. Bunlardan biri “eşit yurttaşlık”, öbürü “ortak vatan” oldu. HDP’nin resmi metinlerine yerleşti. 2016’da partinin kongresinde Öcalan fotoğrafıyla birlikte sahnenin tam ortasına yerleştirilip ilan edildi.

*

Öcalan patentli HDP programı eşit vatandaşlık, eski bir azınlıkçılık teorisi.

Bunun meşhur teorisyeni Otto Bauer. Avusturyalı. 1900’lü yılların daha başlarında etnik topluluklara ayrı bir devlet değil, her devletteki “milliyetlere kültürel özerklik” istiyordu. Tek-ulusun değil çok-milliyetli toplumun siyasal düzeni kurulsun önerisinde bulunuyordu. Bu Avusturya Marksisti, Rusya’da Menşeviklerin bir bölümü üzerinden etkili olmuştu. 1910’lu yıllarda Rusya’daki Menşevik – Bolşevik mücadelesinde yenilgiye uğradı. Demokratik toplum, demokratik iktidar, demokratik siyaset diyen Menşeviklere, Bolşevikler tarafından söylenen bir söz çok etkiliydi. Bolşevikler demişlerdi ki, “kültürel özerklik kültürel değil, dört başı mamur siyasal bir taleptir; dürüst olun kültürel’lik arkasına saklanmayın, alemi aptal yerine koymayın!”. Sonra da, talebin bir ya da birkaç etnik-dini topluluğun iktidarlarını garanti ederken, toplumun bütünü için mutlak bir dağılmaya yol açacağını göstermişlerdi. Otto Bauerci öneriler 1918’de toz olup dağıldı.

*

Bu fikir, 1970’li yıllarda bir Avrupa Birliği kurma uğruna düşünen Alman vatandaşı Jurgen Habermas tarafından işlendi. Ondan ortaya “ulusal vatandaşlık” yerine “anayasal vatandaşlık” önerisi geldi.

1990’ların post-modernizmi bunu aldı; çeşitlilik, farklılık, öteki, çoğulculuk, katılımcılık, vb… kavramlarla birlikte yüceltti.

1990’larda sosyalist sistem dağılınca, profesyonel anayasa yazıcılar yakaladıkları ülkelere mozaik anayasalar biçmeye giriştiler. Ulus’suz, örneğin Irak’ta “Iraklı insanlar”dan söz eden 2005 tarihli işgal anayasası gibi anayasalar bunlar tarafından yazıldı. Her etnik topluluk, her inanç grubu anayasal-siyasal kimlik sahibi oldu. Her yerel ve bölgesel parçaya, istiyorsa başka bir dili de resmi dil olarak kabul etme yetkisi verildi. Hem siyasal hem toplumsal yaşam etnik – dinsel – mezhepsel daracık elbiselere sokuşturuldu. Ortak zeminleri, diğer canlılar gibi yalnızca toprak idi. Ulus olamayacak bu insanlar için biricik ortak zemin, vatan olma niteliği zinhar olmayan bir dünya parselinden ibaret oldu.

*

Şimdi, PKK/HDP siyasal programı nefes alamıyor. Çözümcü AKP, Davutoğlu döneminden kalma bu “siyasal program yerleştirmeleri”ne sırtını dönmüş görünüyor. Ortada tek sahip, CHP’deki, özgürlükçü yani neoliberal demokratlar kaldılar. Kurultay ve Parti Meclisi bildirgelerine müdahaleleriyle ses veriyorlar. Bildirgelerde, hem Cumhuriyetin temel değerlerine (yani ulus bilincine) dayanmaktan hem de ulus bilincinin ve ulusal vatandaşlığın reddi anlamına gelen “eşit vatandaşlık”tan söz ederek ayıplanacak bir kandırma oyunu oynuyorlar.

*

Onlar yıllardır söylüyorlar, biz de öyle:

Evet, eşitlik! Eşit vatandaşlık değil; yani etnik toplulukların eşitliği değil. Yurttaşların Eşitliği, etniği dini inancı mezhebi ne olursa olsun ulusun bireylerinin eşitliği.

[BAG, Aydınlık, 14 Şubat 2018]

EGEMENLİK SAVAŞI ve AVRASYA

Türkiye Cumhuriyeti, egemenlik kayıtsız şartsız Türk Milletinindir, iddiasıyla doğdu. Bizce de öyledir; o nedenle, ne mutlu Türküm diyene!

Gelim görün ki, kutladığımız 93. Yılda ortadan kaldırılmak istenen iddia tam da bu.

Saldırılar iki koldan…

*

Bunlardan biri, kendisini hakimiyet milletindir, diyerek ortaya koyuyor. Kimileri yalnızca söyleyişte kısaltmadan ibaret olduğunu sanadursunlar, bu söz, egemenlik hakkını Türk Milleti’nden alıp ümmet’e devretme hedefini gösteriyor. Onlara göre ‘millet’in adı yoktur; adı silinmiş millet sözüyle kastedilen şey ümmet.

Anayasa’daki Türk vatandaşlığını TC vatandaşlığı yapmak, egemenlik hak ve yetkisinin Türk Milleti’ne ait olduğu hükmünü silip çıkarmak, ulusal/milli yerine ümmet toplumu yaratmanın olmazsa olmaz şartı.

*

Diğer saldırgan, demokratik millet tanımı yapmalı diyor. Demokratik millet, çokmilletli millet! Her birey önce etnik kökeninin –ve mezhebinin de- vatandaşı olsun, millet dediğimiz şey, etniklerin/milliyetlerin/mezheplerin toplamı olarak tanımlansın. Hatta buna isim bile verebilirler: Türkiye Milleti örneğin.

Sözcüklerin yerlerini değiştirip yaşamı arsızca baş aşağı eden bu kol da anayasa istiyor. Hiçbirşey olmazsa, başlangıç için, Türk Milleti’ne verilmiş her hak ve yetkinin, elbette en başta ona verilmiş egemenliğin silinmesi yetecek. Sonra, çokmilletlilik hali nasılsa bir şekilde tanımlanır. Eşit vatandaşlık sözüyle bunu yapacak; anayasal vatandaşlık getirerek Türk yerine TC ya da Türkiye vatandaşlığı getirerek vuslata ereceğini hesaplıyor.

*

Cumhuriyet’in 93. Yılını, işte bu iki saldırının can yakan vuruşları altında kutluyoruz.

Canımızın her yanışında, kavganın doğrudan doğruya egemenlik hak ve yetkimize yönelmiş saldırganlığa karşı büyük bir varlığımızı savunma kavgası olduğunu biraz daha derinden kavrıyoruz. ‘Milli hukuku müdafaa’ kavgası… Özgürlük, eşitlik, yurttaşlık savaşı.

*

Türk Milletinin egemenlik hakkına, ümmetçilik ve çokmilletlilik ile saldıranlar, Kuzey Afrika’da, Irak ve Suriye’de ulusal devletleri işgal ederek kırıp dökenlerin siyasetleriyle aynı zaman diliminde şahlandılar. Rastlantıdır, diyen şaşkın kalmış mıdır?

Ama ne iyi ki… Avrupa Birliği (AB) kendi içinde çatlarken, ABD başkanlık seçimlerinde gördüğümüz gibi artık kendinden kuşkuya düşmüşken, her türlü iddiasını ve umudunu “Batı” denen dünyanın bataklığına bağlamış olanlar telaşlı. Nasıl olmasınlar? Sığındıkları Atlantik, dünya halklarının vicdanlarında çoktan mahkûm edildi. Bu önemli. Çünkü vicdanda mahkumiyet, er yada geç, illa ki siyaseten mahkumiyete yürür.

*

Küreselleştirme ve yerelleştirme projesi battı.

Irak ve Suriye gibi uygarlığın en görkemli toprakları, Atlantik güçlerince darmadağın edildi. Kapısına dayanan göçmen kafileleri, Avrupa’yı hem uygarlığı hem de ahlâkı bakımından vurdu. Atlantik dünyası barış, demokrasi, insan hakları ideallerini vahşi işgallerine örtü yaptığından beri dünyada mide bulantısı yarattı. Şimdi dünyanın süper gücü ABD, doğu dünyasını kendisinin içişlerine karışmakla suçluyor; Putin’in buna karşı “siz muz cumhuriyeti misiniz!” diye sormasına muhatap oluyor.

Dünya adeta yeniden mevzileniyor.

Dünyanın yöneldiği yeni doğrultuda diğer iki projenin varacağı sonuç, Türkiye’yi paramparça edip yok etmekten başka bir şey değil. Türkiye ve Cumhuriyet, bu yeni mevzilenişte bir kez daha, bizim buralarda ‘egemenlik kayıtsız şartsız Türk Milletinindir” ilkesini savunanların elinde yükselecek. Yükselen mücadelenin uluslararası düzende başlıca güvencesi ise, Atlantik karşısında beliren Avrasya uluslarının tanık olduğumuz yükselişi olacak.

Dünyada yeni dengeler, Türkiye’de yeniden Cumhuriyet!

ORTAMDAN DERTLİ YENİ-ANAYASACILAR

Geçtiğimiz günlerde, Mayıs 2016 sonlarında, 237 kişi “bu ortamda anayasa yapılamaz” başlıklı bir bildiriye imza attılar. (Bildiri ve imzacılar listesi)

Başlıktan belli olduğu gibi, imzacılar “yeni-anayasa yapılamaz” demiyorlar. İtirazları yeni-anayasaya değil, yalnızca mevcut ortama. Ortamı, iktidarın tek taraflı belirleyiciliğinde ve baskıcı buluyorlar. Yoksa kendileri de yeni-anayasacı. Nitekim bildirilerinde “anayasa kürsüleri” oluşturma çağrısı var.

*

Bildiride muradın ne olduğu anlaşılamayan üç ifade var:

(1) Anayasasızlaştırma. (2) Hukuksuz alanlar yaratılması. (3) Haklar toplumu inşası.

Karşı çıktıkları durumlar beş noktada toplanabilir:

(1) Uluslararası sözleşmelerin yok sayılması. (2) Din ve mezhep bakışı. (3) Yurtiçinde savaş ortamı. (4) Yurt dışında savaş ortamı. (5) Başkanlık rejimi zorlaması.

İstedikleri şeyler ise altı maddede toplanarak görülür hale getirilebilir:

(1) Evrensel hak ve özgürlükler. (2) Toplumsal barışın sağlanması (3) Kalıcı ve adil barış. (4) Antidemokratik yasaların ayıklanması. (5) Kapsayıcı bir yurttaşlık. (6) Tüm azınlıkların eşit özgürlükleri.

*

Bildiricilerin kavramlarına bakınca, yeni-anayasacılıktaki konumları açık biçimde ortaya çıkıyor.

Birinci olarak, kendilerini ulusal gereklilik ve değerlere değil, ‘uluslararası sözleşmeler’e ve ‘evrensel değerler’e bağlamış bir grupla karşı karşıyayız. Bu sözleşmelerin Avrupa Konseyi ile Birleşmiş Milletler sözleşmeleri olduğu, evrensel değerlerin ise kapitalist Batı uygarlığı [ve asıl olarak Katoliklik] değerleri olduğunu biliyoruz.

İkinci olarak, PKK’ya karşı verilen mücadeleyi “terörle mücadele” olarak değil, “yurtiçinde savaş” olarak nitelendiriyorlar. İstedikleri şey bu “savaş”a son verilmesi ve PKK ile yapılan müzakerelerden bildiğimiz üzere bu kesimin taleplerini kabul edecek bir yeni-anayasa yapılarak ‘kalıcı barış’ sağlanması.

Üçüncü olarak bu grup, Türklüğün dışlayıcı olduğunu düşünen ve bunun yerine ‘kapsayıcı’ olacağı varsayılan Türkiyelilik ya da TC’lik temelli bir yurttaşlık kurumu isteyenler dünyasına dahildirler.

Dördüncüsü, sahip oldukları yurttaşlık anlayışının doğal sonucu ya da nedeni olarak, karşımızdaki bildiriciler toplumcu değil ‘toplulukçu’dur. Azınlıklara istedikleri ‘eşit özgürlükler’ sözü, etnik ve dini-mezhebi gruplara anayasal statü verilmesinden yana olduklarını göstermektedir.

*

Bu düşünce çerçevesine sahip olan kesim, ‘çözüm süreci’ adı verilen PKK ile müzakere döneminde AKP’nin doğrudan ya da dolaylı ortakları idiler. Öyle anlaşılıyor ki onlar için asıl sorun, müzakereciliğin terk edilmesinden ibaret. ‘Başkanlık’ konusundaki hafif itirazlarını akılda tutarak, diğer bütün konularda anlaşmaya ve AKP ile birlikte çalışmaya hazır haldeler. Zaten kendileri de yeni-anayasa yapımına değil, bugünkü ortama itiraz ettiklerini açık bir dille söylemiş bulunuyorlar.

*

Önemli bir nokta, bildiride, şimdi CHP’de genel başkan yardımcısı unvanı taşıyan kimselerin imzasının bulunması. Bu “yetmez ama evet”çi liberal tavır, CHP’nin yeni-anayasacılıkta güven vermeyen haline kanıt oluşturuyor. Bunların etnikçi HDP’lilerle aynı listeye girmiş olmaları başka bir sorun. Ve kamuoyunca “C” tipi eleman olarak bilinenlerin de sıraya girmiş olması, durumu daha kaygı verici boyutlara taşımış bulunuyor.

*

Sonuç, yeni-anayasacılığa karşı mücadelede saf belirleme sürecinin artık büyük ölçüde tamamına erdiğidir. Yıkıcı yeni-anayasacılık için kendilerine uygun ortam arayanlar, bu mücadelede yerlerini, yeni-anayasacılık tarafında belirlemiş bulunuyorlar.

Bizler ise aynı sözü söylemeyi sürdürüyoruz. Türkiye’de bir yeni-anayasaya gerek yoktur. İhtiyacımız olan şey, mevcut anayasaya uygun işler yapılmasından ibarettir.

Yeni-anayasaya gerek de geçit yok!

(BAG, Egeekspress.com, 30 Mayıs 2016; Aydınlık Gazetesi, 1 Haziran 2016)

YENİ ANAYASACILIĞA KARŞI TEMEL SAVLAR

MİLLİ ANAYASA HAREKETİ

Milli Anayasa Hareketi, Ankara'da 31 Ocak 2016 günü TBMM eski başkanvekili Hasan Korkmazcan başkanlığında toplanmış ve 10 Şubat 2016 günlü basın toplantısıyla 21 kişilik Yönetim Kurulu tarafından etkinliklerine başladığı  duyurulmuş olan bir yurttaşlık girişimidir. 

Hareketin "yeni anayasa" adı verilen siyasal sürece ilişkin görüşleri, aşağıdaki metindedir. 

YENİ ANAYASA SALDIRISINA KARŞI TEMEL SAVLARIMIZ

1.      Ülkemizin karşı karşıya olduğu sorunlar, anayasa ile ilgili değildir. Halkımızın gündeminde anayasanın topyekun değiştirilmesi diye bir madde yoktur. Yeni Anayasa gündemi, çeşitli siyaset çevrelerince ortaya atılmış, zorlama ve yapay bir gündemdir.

2.      Ülkemizi böyle bir zorlama ile karşı karşıya bırakan çeşitli siyaset çevrelerinin, “neden yeni bir anayasa gerekir” sorusuna tatmin edici yanıtları yoktur.

a)      Mevcut anayasanın “darbe anayasası olduğu için artık değiştirilmesi gerektiği” şeklindeki gerekçe, dayanaksızdır. Mevcut anayasada 7 Kasım 1982 tarihinden bu yana 17 ayrı yasayla yapılmış olan değişiklikler sonucunda “darbe anayasası” özelliğinin ortadan kalkmış olduğu, herkes tarafından kabul edilen bir gerçektir.

b)      Anayasadaki değişiklikler sivil iktidarlarca yapılmış, mevcut anayasanın “askerlerce yapılmış anayasa” olma özelliği de ortadan kalkmıştır.

c)      “Bir sivil anayasa yapılmalıdır” şeklinde dile getirilen sözde gerekçe, anlamsızdır. “Siyasal anayasa” gibi bir anayasa türünden söz etmek nasıl saçma olursa, “sivil anayasa” diye bir türden söz etmek de öyle saçmadır. Bu söz bir kod gibi kullanılmakta, bu tavır Yeni Anayasa hedefi peşinde koşanların gerçekte başka amaçlar güttükleri konusunda haklı kuşkulara neden olmaktadır.

d)     Bütün toplumun ve ülkenin kaderini belirleyecek anayasa gibi temel bir düzenlemenin, açıklık ve şeffaflıktan yoksun bir uslupla ve halkı kandırma usulüyle değiştirilmeye çalışılması kabul edilemez.

3)      Anayasalar, ancak, toplumun tümünü temsil edecek güçte olan “kurucu meclis”ler eliyle yapılabilir.

a)      Çağdaş toplumlarda olağan parlamentoların görevi anayasa yapmak değil, yasa yapmaktır. Bu nedenle, dönem sayısı 26 olan mevcut Meclis, anayasa yapma yetkisine sahip değildir.

b)      Üstelik bu Meclis’in “temsilde adalet” ilkesine göre kurulmadığı, 1982 Anayasası’nın getirdiği yüzde 10 barajıyla “yönetimde istikrar” kaygısına göre kurulduğu bir gerçektir. Toplumun tümünü temsil etme özelliğinden dahi yoksun olan olağan bir meclise anayasa yaptırılmaya kalkışılması, kabul edilemez.

4)      Anayasa değişikliği, anayasanın bazı hükümlerinde, esasına sadık kalarak, bazı değişiklikler yapmak demektir. Yeni anayasa ise, yürürlükte olanı kaldırıp atmak, anayasanın tümünü sil baştan yazmak anlamına gelir. Mevcut Anayasa’nın “ilk dört maddesine dokundurtmayız” diyen birinin “yeni anayasa gerekir” demesi ya anlamsızdır ya da böyle söyleyen kimseler samimiyetsizdir. CHP ve MHP, bu bakımdan durumlarını gözden geçirmelidir.

5)      “Anayasa’nın ilk dört maddesine dokundurtmam” siyaseti, Türk ulusçuluğunu “parçalayıcı ruh” ilan edip buna savaş açtığını açıkça dile getiren “Yeni Anayasa” siyaseti karşısında, yetersiz ve aldatıcıdır.

a)      İlk dört madde, devlet ve toplum örgütlenmemizin en genel temel ilkelerini içerir. İçleri, Anayasa’nın kalan bölümündeki ilgili maddelerce doldurulmuştur. Bunlar değiştirildiğinde, ilk dört madde birer askıya döner.

b)      İlk dört maddeye dokundurtmam diyen kişi, din ve vicdan hürriyetine ilişkin hükümlerde mezhepleri ve inançları devlet yönetiminde statü sahibi haline getirecek tüzelkişiliklere büründürmeye izin verecek olursa, Madde 2’de yalnızca adı geçen ama mekanizmaları başka maddelerde kurulan (laik devlet) ilkesi boşa düşer.

c)      İhvancı ve etnikçi çevrelerin ön aldığı bir Yeni Anayasacılık saldırısı karşısında “ilk dört maddecilik”, basitçe ve açıkça laf ebeliğidir. Yeni Anayasa siyasetini meşrulaştırmak ve bu siyasete ortak olmaktan başka bir işe yaramaz.

6)      AKP, CHP, HDP tarafından, kendi partilerinin siyaset belgelerinde ilan ettikleri “anayasal vatandaşlık/eşit vatandaşlık anlayışına dayalı yeni anayasa yapmak” hedefi, halkın önünde somut biçimde açıklanmamakta, dolambaçlı ifadelerle dile getirilmektedir.

a)      Anayasal/eşit vatandaşlık zihniyeti, AKP çevresi tarafından “kavmiyetçiliğe ve her türlü milliyetçiliğe karşı olmak” diye anlatılırken, HDP çevresi tarafından “demokratik millet” etiketiyle propaganda edilmekte, CHP yöneticileri ise bunu Kürt Sorunu adını verdikleri sorunun çözüm yolu olarak gördüklerini yazıya dökmektedir.

b)      Anayasal/eşit vatandaşlık adı verilen anlayış, bireysel eşitlik anlayışı değildir. Bu, etnik topluluklara anayasal statü vermek anlayışıdır. Sözü edilen eşitlik, etnik topluluklar arasında eşitlik anlamına gelmektedir. Buna göre “Türk”lük bir etnisitenin adıdır; ulusal-siyasal kimlik haline getirilmiş olması, diğer etnisiteler açısından eşitsizliğe yol açmıştır. Bunun için mevcut Anayasa’nın 66. Maddesinde bireylere verilmiş olan Türk Vatandaşlığı statüsünün ortadan kaldırılması; 6. Maddesinde Türk Milletine ait olduğunu ilan edilen egemenlik hakkının Türk Milletinden alınması; etnik-yerel anadillere resmi-dil statüsü verilmesi amaçlanmaktadır. Nitekim adı belirtilen üç parti, anayasadan Türk vatandaşlığı statüsünün silinmesinde ve yerine Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığı yazılmasında anlaşmışlardır. Bu değişikliği, etnik kimliklere statü vermek ve anadilleri resmi-dil statüsüne yükseltmek için zorunlu görmektedirler.

c)      Anayasal/eşit vatandaşlık adı verilen, gerçek adı “etnik vatandaşlık” olan bu anlayış, toplumu etnik kompartımanlara bölmeyi talep eder. Bireysel hak ve özgürlükleri bu kompartımanlara hapsederken, toplumsal bütünleşmeyi olanaksız hale getirir. Bu soruna karşı, HDP ve benzerleri hiçbir çözüm öngörmeyerek amaçlarının etnik ayrılıkçılık olduğunu gösterirken, AKP’nin çözümü “ümmet siyaseti”nden ibarettir. Etnik vatandaşlık, her iki durumda da, yurttaşların eşitliğine ve özgürlüğüne yönelik büyük bir tehdittir.

d)     Yeni Anayasacı cephe, “Türk”lüğün bir etnisite olduğu iddiasında büyük bir yanılgı içindedir. Ülkemizde “Türk”lük bir etnik grubu değil, genetik kökenden ayrı olarak bireyler hangi etnik kökenden gelirse gelsin, kurulmuş olan büyük siyasal birliğin kendisini, ulusu/milleti ifade eder. Bu sıfatımız etnik kökenlerimizi de inançlarımızdaki farklılıkları da yok saymaz, kucaklar.

e)      Bizce Türk vatandaşlığı, devlet ile birey ilişkilerinin etnik köken, din, mezhep, her türlü inanç, düşünce farklılıklarından özgür kılınmasını ve hem bireylerin devletle hem de birbirleriyle olan ilişkilerinde bireysel eşitliğin güvence altına alınmasını sağlayan en temel mekanizmadır.

f)       Türk vatandaşlığı statümüz, ülkemizde egemenlik ve dünyada bağımsızlık hakkının Türk Milleti’ne ait olmasının doğrudan ve zorunlu sonucudur. Bu statü aynı zamanda, birey olarak devletle ilişkilerimizin nasıl düzenleneceğini gösteren bir yapı taşıdır. Anayasa’nın 66. Maddesinde yer alan Türk vatandaşlığının kaldırılması, Anayasa’nın 6. Maddesini yani Türk Milletinin egemenlik hakkını da ortadan kaldırır. Bu ise, Anayasa’nın değiştirilemez maddeleri arasında yer alan 3. Maddesinin, “Türkiye Devleti … milleti ile bölünmez bir bütündür” hükmünün içini boşaltmak demektir.

g)      Bu nedenlerle, “anayasal/eşit vatandaşlık” adı verilen zihniyete dayanacak bir Yeni Anayasa yapmaya çalışmak, “Bölücü Anayasa” yapmaya kalkışmak demektir. Bizim anlayışımız yurttaşların eşitliğidir; bu, hem bireysel eşitlik ve özgürlüğün hem de toplumsal bütünleşmemizin biricik yoldur.  

7)      Yeni Anayasacı cephe, değişik tonlamalarla “özerklik” adını verdikleri yeni bir devlet örgütlenmesinden söz etmektedirler. Bu bakımdan aralarında bir dil birliği bulamamış görünmekle birlikte, AKP, CHP, HDP “Yerel Yönetimler Özerklik Şartındaki çekincelerin tümüyle kaldırılması”ndan söz etmektedirler.

a)      Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı, Yeni Anayasacı cephenin elinde bir tür siyasal oyun aracı, siyasal şifredir. Bu şifre HDP’nin elinde bölgesel özerklik/egemenlik rejimini anlatırken, CHP’nin elinde hem Avrupa’ya hem de etnik bölücülüğe gösterilen bir uzlaşma niyeti göstergesidir. AKP’nin elinde ise, hem etnik bölücülüğün isteklerini yerine getirebilecek, hem de federal örgütlenme gerektiren “başkanlık rejimi” isteklerine hizmet edebilecek bir araç olma potansiyeline sahiptir.

b)      Türkiye’nin, Yerel Yönetimler Özerklik Şartında görünürde 10, gerçekte 2 çekincesi vardır. AKP 2004-2005 yıllarında çıkardığı yerel yönetim yasalarında getirdiği hükümlerle çekincelerin 8’ini karşılayacak yasa değişiklikleri yapmış, siyaseten yaptığı hesaplar nedeniyle, bunları Bakanlar Kurulu kararı alıp Avrupa Konseyi’ne bildirme işlemini gerçekleştirmemiştir. Gerçek anlamda çekince koyulmuş paragraf sayısı 2 ile sınırlıdır. Bunlardan biri idari [Şart md. 8/3], diğeri mali [Şart md. 9/4] federalizm olarak adlandırılabilecek hükümlerdir. Avrupa Konseyi heyetleri, Türkiye’nin, Şart’ın bu paragraflarını uygulama yükümlülüğünü üstlenebilmesi için, Anayasa’nın üç maddesinde subsidiarite adını verdikleri yerellik ilkesi yönünde temel bir tercih değişikliğine gitmesini istemişlerdir: (1) Anayasa’nın mahalli idareleri düzenleyen 127. Maddesindeki “idari vesayet” kurumunun yeniden tanımlanması. (2) Buna bağlı olarak “idarenin bütünlüğü” ilkesini getiren 123. Maddesinde bu ilkeyi yerel özerklik lehine değiştirmesi. (3) Kamu maliyesinde gelir sisteminin esaslarını belirleyen “vergi ödevi” başlıklı 73. Maddesinde yerellik lehine bir denge kurması.

c)      Avrupa Yerel Yönetim Özerklik Şartı, devletler arası bir sözleşme olarak, 1993 yılında sakatlanmış bir metindir. 1985 yılında imzaya açılmış, Türkiye tarafından 1992 yılında onaylanmıştır. Ancak Avrupa Konseyi tarafından 1993 yılında yoruma tabi tutulmuş ve Şart’ın bir bütün olarak “subsidiarite” adı verilen “yerellik ilkesi” esprisi temelinde anlaşılması gerektiği karara bağlanmıştır. Bu, devlet örgütlenmelerini idari ve mali federalizm zihniyeti doğrultusunda reforma uğratmayı gerektiren bir yorumdur. Bu yorum değişikliği, Türkiye’ye, Şart’ın ülkemizin ihtiyaçlarına uygun olup olmadığı yönünde yeniden değerlendirilmesi hakkını veren bir gerekçedir.

d)     Dünyanın, kıyısında yer aldığımız Orta Doğu Bölgesi’nin, ülkemizin içinde bulunduğu bugünkü koşullarda yapmamız gereken şey, Şartın çekincelerini kaldırmak değil, aksine Şart’ı bir bütün olarak yeniden değerlendirmek üzere, verdiğimiz tüm taahhütleri geri çekmektir.

8)      Yeni Anayasacı cephede PKK ile çevresindeki yasal siyasal parti ve hareketler, silahların ve hendeklerin eşliğinde, çeşitli kasaba ve kentlerimizde “özerklik – özyönetim ilanları” yapmıştır. Bu ilanların öncesinde ve sonrasında, Oslo Müzakerelerinde ve 2011 Anayasa Uzlaşma Komisyonuna HDP tarafından verilen resmi önerilerde, Türkiye’nin bölgelere ayrılması pazarlık konusu yapılmıştır.

a)      PKK ve çevresinin bölgesel özerklik talebi, yalnızca güneydoğu bölgemizde değil, ülkemizin tümünde “bölgesel özerklik” esasına geçilmesini istemektedir. Bu istek, Anayasa’nın 126. Maddesinde öngörülen “illere göre” merkezi/mülki yönetimin ortadan kaldırılması anlamına gelir.

b)      Türkiye Cumhuriyeti devlet yapılanmasının bu yönde değiştirilmesi, federal örgütlenmeye geçilmesi anlamına gelir. Bu durumda, Anayasa’nın değiştirilemez maddeleri arasında yer alan ve “üniter devlet ilkesi”ni öngören 3. Maddesindeki “Türkiye Devleti ülkesi ile….. bölünmez bir bütündür” hükmünün içi boşaltılmış olur.

c)      Bu nedenlerle, çeşitli tonlardaki “özerklik” zihniyetine dayanacak bir Yeni Anayasa yapmaya çalışmak, “Bölücü Anayasa” yapmaya kalkışmak demektir.

9)      AKP’nin ve Cumhurbaşkanının Yeni Anayasa gerekçesi olarak ilan ettiği “Başkanlık Rejimi” talebi de, diğer konular gibi, özellikleri ve niteliği açıkça dile getirilmeyen kapalı ve karanlık başlıklardan biridir.

a)      Türksüz anayasa yapmaya kalkışmış bulunan AKP yetkililerinin “Türk tipi başkanlık rejimi”nden söz etmeleri, samimiyet yoksunluğunun çarpıcı örneklerinden biridir.

b)      Başkanlık Rejimi talebi, 12 Eylül Ruhu’nun muradına erdirilmesi isteğidir. 12 Eylül darbesinin getirdiği temel “yenilik”lerden birinin, güçlü cumhurbaşkanı – güçlü yürütme rejimi olduğu tarihsel bir gerçektir. Bu rejim, AKP iktidarının 2007 yılında düzenlediği referandum sonucunda cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesini anayasaya geçirmesiyle birlikte bir adım daha güçlenmişti. Şimdiki Başkanlık Rejimi niyeti, 12 Eylülcü mantığı sonucuna ulaştırmaktadır. Bu durum, “darbe anayasasını ortadan kaldırmak”tan söz edenlerin, aslında o anayasanın genişletilmesinden yana olduklarını gösterir.

c)      Başkanlık Rejimi, ABD örneğinde gibi hem yasama – yürütme – yargı gibi temel devlet kuvvetlerinde ayrılığı, hem de devletin toprak üstünde federe örgütlenmesiyle egemenliğin paylaşılmasını gerektirir. Bu durumda Başkanlık Rejimi’nin, PKK ve çevresi tarafından istenen “bölgesel özerklik” için bir kılıf oluşturduğu açıktır.

d)     Başkanlık Rejimi, siyasal ümmetçiliğin “Türk Milleti kavmiyetçiliğin zeminidir; yok edilmelidir” inancı ile birlikte gündeme gelmektedir. Bu, yalnızca devletin yapısında değil, toplumun yapısında da çok-parçalılık yaratmak demektir. Böyle bir yapıda karşımıza çıkacak en güçlü olasılık, tüm siyasal iktidarın hakim oligarşik gruplara ve bunların arasını bulacak pazarlıkçı bir “tek adam”a devredilmesidir.

e)      Başkanlık Rejimi, siyasetin ve yönetimin aktörlerini çoğullaştıracakmış görüntüsü verir. Ancak bu bir yanılgıdır. Hem kuvvetleri hem de toprak üstündeki egemenliği çoğullaştıran görüntü, merkezi ve yerel düzlemde en kuvvetli oligarşik hakim grupların denetimsiz iktidarını sağlar. Hem iktisadi hem siyasi gücün bu kadar dengesiz dağıldığı Türkiye gibi bir toplumda bu model, Cumhuriyet’le birlikte yeşertilip yetiştirilmiş her türlü demokratik kazancı ortadan kaldırmaya yol açacaktır.

f)       Türkiye’nin toplumsal ve siyasal gerçekleri ile sahip olduğumuz deneyim, ihtiyacımızın parlamenter rejim olduğunu açık bir biçimde göstermektedir. Başta 12 Eylül artığı yüzde 10’luk barajların kaldırılması ve siyasal sistemin tıkanmış damarlarının açılması, sorunlarımızı çözmek için doğru ve verimli başlangıçtır. Başkanlık Rejimi gibi yıkıcı maceralardan vazgeçilmesi, zorunluluktur.

10)  Yeni Anayasacılık, hiçbir egemen ve bağımsız bir devletin kabul edemeyeceği ölçüde, AB ve ABD merkezlerinden yönlendirilmektedir. AB, küreselci dönemde yaygınlaştırılan ‘uluslararası hukukun iç hukuktan üstünlüğü’ gerekçesini kullanmakta, ABD ise diplomatik çizgileri de aşarak doğrudan emredici müdahalelerle kendini göstermektedir.

a)      Bu çevrelerin Türkiye’nin kaderini belirlemekte ve iç işlerine müdahalede sergiledikleri devletlerarası hukuka ve diplomasi kurallarına aykırı çabalarına son vermek, Türkiye’nin hakkı ve yöneticilerinin görevidir.

b)      Bu çevreler, küreselcilik dönemiyle birlikte, başka ülkelere anayasa yazmayı alışkanlık haline getirmişlerdir. Turuncu devrimlerinin de açık askeri işgallerinin de ayrılmaz parçası, hedef aldıkları ülkeler için yeni anayasalar yazmaktır. Türkiye, bunların heveslerini kursaklarında bırakacaktır.

11)  Dünya genelinde ulusal devletin yükseliş çağı yeniden başlamıştır. Yeni Anayasacılık, artık çökerek kapanmış bir devrin geç kalmış dalgasıdır. Bu dalga kendi üstüne kapanıp kırılmaya mahkumdur. Türkiye, yurttaşların eşitlik ve özgürlüğü, Türk Milletinin egemenliği ve bağımsızlığı savaşına, 1923’te olduğu gibi, bir kez daha öncülük edecektir.

12)  Milli Anayasa Hareketi bu anlayış ve savlarla, gayrımilli bölücü yeni anayasa saldırısına karşı, kararlılıkla mücadele etmeye hazırdır.

10 Şubat 2016

Milli Anayasa Hareketi Yönetim Kurulu